Voorlopige aanslag en box 3: klopt jouw bedrag, en hoe pas je het aan?

Bijgewerkt op 24 oktober 2026. Elke wijziging zetten we ook in Wat verandert er.

Wat is een voorlopige aanslag, en wat is het verschil met de definitieve aanslag?

Een voorlopige aanslag is volgens de Belastingdienst een schatting van wat je aan inkomstenbelasting betaalt of terugkrijgt. Je betaalt of ontvangt dat bedrag alvast in de loop van het jaar. Bij je aangifte over 2026 verrekent de Belastingdienst wat je via de voorlopige aanslag al betaalde of kreeg.

Je kunt zelf een voorlopige aanslag aanvragen. Je kunt er ook ongevraagd een krijgen, als de Belastingdienst na je aangifte over 2024 verwacht dat je over 2026 moet betalen. Die aanslag betaal je in één keer of in maximaal 11 termijnen.

Hoe berekent de Belastingdienst box 3 in je voorlopige aanslag 2026?

Het box 3-deel volgt de uitleg van de Belastingdienst. Die rekent volgens de Overbruggingswetgeving met een vast, verondersteld rendement per soort vermogen. Je echte rendement over 2026 is pas na afloop van het jaar bekend. Daarom telt het in de voorlopige aanslag niet mee.

De Belastingdienst gaat uit van de waarde van je bezittingen en schulden op 1 januari 2026. Het heffingsvrij vermogen is € 59.357 per persoon. Over het voordeel betaal je 36%. Rekenvoorbeeld zonder fiscale partner en zonder schulden, met € 40.000 spaargeld en € 80.000 in een indexfonds:

Het aandeel rond je volgens het stappenplan van de Belastingdienst af op 3 decimalen. Dezelfde som staat korter in Box 3 uitgelegd. Je eigen bedragen reken je na in de rekentool box 3.

Op welke cijfers is het box 3-deel gebaseerd?

Kreeg je de voorlopige aanslag 2026 van de Belastingdienst en heb je hem nooit gewijzigd? Dan is hij volgens de Belastingdienst gebaseerd op je gegevens over 2024. Had je al een voorlopige aanslag over 2025, dan verlengde de Belastingdienst die automatisch voor 2026. Een wijziging die je na 15 oktober 2025 in je voorlopige aanslag 2025 deed, nam hij niet automatisch mee.

Voor box 3 maakt dat veel uit, want de som hoort te gaan over je vermogen op 1 januari 2026. Leg de bedragen in je aanslag in Mijn Belastingdienst naast je saldo's op die dag: spaargeld en betaalrekeningen, beleggingen, crypto en schulden.

Is je voorlopige aanslag 2026 te hoog? Rekenvoorbeeld met minder vermogen

Stel: je voorlopige aanslag rekent met € 40.000 spaargeld en € 80.000 beleggingen, zoals hierboven. In 2025 gaf je € 30.000 uit aan een verbouwing: € 10.000 van je spaarrekening en € 20.000 uit je beleggingen. Op 1 januari 2026 had je dus € 30.000 spaargeld en € 60.000 beleggingen. Je hebt geen fiscale partner en geen schulden.

Het box 3-deel van de voorlopige aanslag is in dit voorbeeld € 478 te hoog. Wijzig je niets, dan verrekent de Belastingdienst dat verschil pas na je aangifte over 2026. Andere bedragen op 1 januari 2026, zonder fiscale partner:

Was je vermogen hoger dan in de aanslag, dan is die juist te laag en betaal je het verschil later bij. Hoe een lening meetelt, lees je in Schulden in box 3.

Wanneer loont het om je voorlopige aanslag te wijzigen?

Wijzigen is niet verplicht, schrijft de Belastingdienst. Het voorkomt wel verrassingen bij je aangifte. Voor box 3 is wijzigen het overwegen waard als:

• je spaargeld of beleggingen op 1 januari 2026 duidelijk lager of hoger waren dan in de aanslag;
• je op 1 januari 2026 een schuld in box 3 had die niet in de aanslag staat, boven de drempel van € 3.800;
• je in 2026 gaat trouwen of samenwonen, of uit elkaar gaat;
• jullie als fiscale partners het box 3-inkomen anders willen verdelen.

Een lening die je na 1 januari 2026 afsloot, telt voor box 3 over 2026 niet mee.

Zijn jullie heel 2026 fiscale partners, dan mogen jullie in het formulier ook het box 3-inkomen verdelen. Volgens de hulptekst bij het formulier mag iedere verdeling, als het totaal 100% is. Samen betalen jullie in box 3 hetzelfde, maar de verdeling kan uitmaken voor de heffingskortingen. Meer in Box 3 met een fiscale partner.

Was je echte rendement in 2026 laag of negatief? Dat geef je op in je aangifte over 2026, niet in de voorlopige aanslag. Lees Tegenbewijs indienen: wanneer loont het?

Hoe wijzig je je voorlopige aanslag 2026?

Je doet het online met het formulier Verzoek of wijziging voorlopige aanslag 2026. De Belastingdienst beschrijft het in 4 stappen:

1. Voorbereiden: zoek je saldo's op 1 januari 2026 op. Voor box 3 vraagt het formulier een schatting van je rekeningen, je crypto en je schulden.
2. Inloggen op Mijn Belastingdienst met je DigiD.
3. Invullen: vul alle gegevens in, ook wat niet verandert. Laat je het formulier vooraf invullen, dan gebruikt de Belastingdienst je gegevens over 2024. Controleer die dus.
4. Ondertekenen en verzenden. Doen jullie het samen als fiscale partners, dan ondertekent ieder met de eigen DigiD.

Je krijgt meestal binnen 4 tot 5 weken bericht, en altijd binnen 8 weken. Meestal is dat een nieuwe voorlopige aanslag. Wat er met je maandbedrag gebeurt, zie je met het hulpmiddel Gewijzigde voorlopige aanslag.

Wijzigen kan meestal tot 1 mei 2027. Kreeg je een aangiftebrief, dan is de uiterste datum de datum op die brief, of je uitsteldatum. Heb je je aangifte over 2026 al gedaan, dan kan wijzigen niet meer. Stopzetten kon voor 2026 tot 1 oktober 2026. Kreeg je pas na je aangifte een voorlopige aanslag, dan pas je die aan door opnieuw aangifte te doen.

Kun je bezwaar maken tegen een voorlopige aanslag?

Nee. Volgens de Belastingdienst kun je een voorlopige aanslag alleen wijzigen of stopzetten, en stopzetten kan voor 2026 niet meer. Vind je het box 3-deel te hoog, dan wijzig je de aanslag.

Neemt de Belastingdienst je wijziging niet over, dan krijg je een afwijkingsbeschikking. Daartegen kun je wel bezwaar maken met een brief aan je belastingkantoor, tot de datum van je definitieve aanslag of van de volgende voorlopige aanslag. Het digitale bezwaarformulier gebruik je daarvoor niet.

Ben je het niet eens met box 3 in je definitieve aanslag, dan maak je bezwaar binnen 6 weken na de datum op die aanslag. Lees daarover ons artikel over bezwaar maken tegen box 3.

Wat gebeurt er als je te veel of te weinig hebt betaald?

Na je aangifte over 2026 rekent de Belastingdienst box 3 opnieuw uit, met de percentages voor spaargeld en schulden die begin 2027 vaststaan. Was je echte rendement lager dan het veronderstelde rendement, dan past hij je box 3-inkomen aan. Wat je via de voorlopige aanslag al betaalde of terugkreeg, verrekent hij. Op de definitieve aanslag staat of je geld terugkrijgt of moet bijbetalen.

Moet je bijbetalen, dan kan er belastingrente bij komen. Die betaal je volgens de Belastingdienst niet als je aangifte over 2026 voor 1 mei 2027 binnen is en hij je gegevens ongewijzigd overneemt. Anders kan hij belastingrente rekenen vanaf 1 juli 2027. Het percentage is sinds 1 januari 2026 5%.

Wat betekent het plan voor 2027 voor je voorlopige aanslag?

PlanHet kabinet wil het heffingsvrij vermogen in 2027 verlagen naar € 30.846 per persoon en het forfait voor beleggingen en andere overige bezittingen met 1,5 procentpunt verhogen. Dat staat in de Kamerbrief van 29 september 2026 en is nog geen wet. Op 24 oktober 2026 stond op belastingdienst.nl nog geen uitleg over box 3 in de voorlopige aanslag 2027. Meer in Box 3 in 2027.

Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk financieel of fiscaal advies. Twijfel je of je voorlopige aanslag klopt, dan kan een belastingadviseur je situatie bekijken.