Bijgewerkt op . Elke wijziging zetten we ook in Wat verandert er.
In het kort
- Peildatum: box 3 over 2026 rekent met wat je had op 1 januari 2026. Een bruiloft of scheiding later in het jaar verandert die bedragen niet.
- Trouwen: fiscale partners vanaf de trouwdag. Stonden jullie al eerder op één adres ingeschreven, dan vanaf die inschrijving, en sinds een eerder jaar vanaf 1 januari.
- Scheiden: het partnerschap stopt pas als het verzoek bij de rechtbank is ingediend en jullie niet meer op één adres staan ingeschreven.
- Keuze voor het hele jaar: samen € 118.714 vrij en een vrije verdeling. Dat kan ook in het jaar dat jullie uit elkaar gaan.
- Rekenvoorbeeld: trouwen op 1 juni 2026 met samen € 145.000. Apart betalen ze € 729, met de keuze voor het hele jaar € 244.
- Bron: Belastingdienst, Fiscale informatie 2026 en artikel 5a AWR, gecontroleerd op 24 oktober 2026.
Waarom telt 1 januari in box 3?
Box 3 belast wat je bezit min wat je schuldig bent op 1 januari, de peildatum. Voor 2026 is dat 1 januari 2026, volgens de Belastingdienst. Trouw je in juni of verhuist je partner in september, dan blijven de bedragen voor 2026 gelijk. Wel verandert wie ze opgeeft, en hoeveel vrijstelling ertegenover staat.
| Jullie situatie in 2026 | Welk vermogen op 1 januari? | Heffingsvrij vermogen |
|---|---|---|
| Het hele jaar fiscale partners | Van jullie allebei samen | € 118.714 samen |
| Deel van het jaar partners, keuze voor het hele jaar | Van jullie allebei samen | € 118.714 samen |
| Deel van het jaar partners, zonder die keuze | Ieder het eigen vermogen | € 59.357 ieder |
Zo staat het bij Bezittingen en schulden van uw fiscale partner en Heffingsvrij vermogen.
Vanaf wanneer ben je fiscale partners als je trouwt of gaat samenwonen?
Trouw je of ga je een geregistreerd partnerschap aan, dan ben je fiscale partners vanaf die dag. Stonden jullie eerder dat jaar al op hetzelfde adres ingeschreven, dan telt die periode mee. Dat staat in artikel 5a, tweede lid, van de AWR.
| Situatie | Fiscale partners vanaf |
|---|---|
| Trouwen in 2026, daarvoor ieder een eigen adres | De trouwdag |
| Trouwen in 2026, sinds eerder in 2026 samen ingeschreven | De dag van die inschrijving |
| Trouwen in 2026, al sinds een eerder jaar samen ingeschreven | 1 januari 2026 |
| Ongehuwd samenwonen, in 2026 voldaan aan een voorwaarde | De dag van de inschrijving in 2026, of 1 januari als jullie al eerder samen ingeschreven stonden |
| Ongehuwd samenwonen zonder voorwaarde | Geen fiscale partners |
Een voorbeeld uit de Fiscale informatie 2026: trouw je op 1 augustus 2026 en sta je al het hele jaar samen ingeschreven, dan ben je partners vanaf 1 januari 2026. Kiezen hoeft dan niet.
Woon je ongehuwd samen, dan ben je alleen fiscale partners als jullie op hetzelfde adres staan ingeschreven en aan een voorwaarde voldoen, zoals een notarieel samenlevingscontract of een kind samen. Die voorwaarden staan in artikel 5a AWR en artikel 1.2 van de Wet IB 2001. De hele lijst staat op Wanneer ben ik fiscaal partner?
Kun je kiezen om het hele jaar fiscale partners te zijn?
Ja. Zijn jullie maar een deel van het jaar fiscale partners, dan mogen jullie samen kiezen om het hele jaar partners te zijn. Dat staat in artikel 2.17, zevende lid, van de Wet IB 2001. Je kiest in de aangifte, en online krijg je die vraag vanzelf. Had je dat jaar twee fiscale partners na elkaar, dan kies je er één. De keuze kan ook in het jaar dat jullie uit elkaar gaan. Voor box 3 betekent ze:
- jullie tellen de bezittingen en schulden van allebei op 1 januari bij elkaar op;
- het heffingsvrij vermogen is samen € 118.714 en de drempel voor schulden samen € 7.600;
- het deel boven de vrijstelling, de grondslag sparen en beleggen, verdelen jullie zoals jullie willen, als het totaal maar 100% is;
- je partner ondertekent jouw aangifte mee.
De keuze werkt door in de hele aangifte, ook bij bijvoorbeeld de eigen woning. Krijgt een van jullie een toeslag met een vermogensgrens, zoals huurtoeslag? Wie niet het hele jaar toeslagpartner was, mag dan niet boven de grens voor één persoon uitkomen. Let dus op de verdeling. Hoe verdelen werkt, lees je in Box 3 met een fiscale partner.
Rekenvoorbeeld 2026: wat scheelt die keuze als je in juni trouwt?
Sanne en Joost trouwen op 1 juni 2026. Tot die dag woonde ieder op een eigen adres, dus ze zijn fiscale partners vanaf 1 juni. Op 1 januari 2026 had Sanne € 95.000 spaargeld en € 40.000 in een indexfonds. Joost had € 10.000 spaargeld. Schulden in box 3 en kinderen hebben ze niet.
Ieder apart. Joost blijft met € 10.000 onder zijn € 59.357 vrij en betaalt niets. Sanne heeft een belastbaar rendement van € 1.216 plus € 2.400: € 3.616. Van haar € 135.000 valt € 75.643 boven de vrijstelling, een aandeel van 56,032%. Dat geeft € 2.026 voordeel en € 729 box 3-belasting.
Het hele jaar fiscale partners. Dan tellen ze alles op 1 januari op. Dit zijn de zes stappen van de Belastingdienst:
| Stap | Som | Bedrag |
|---|---|---|
| Banktegoeden | € 105.000 × 1,28% | € 1.344 |
| Overige bezittingen | € 40.000 × 6,00% | € 2.400 |
| Belastbaar rendement | € 1.344 plus € 2.400 | € 3.744 |
| Rendementsgrondslag | € 105.000 plus € 40.000 | € 145.000 |
| Grondslag sparen en beleggen | € 145.000 min € 118.714 | € 26.286 |
| Aandeel | € 26.286 gedeeld door € 145.000 | 18,128% |
| Voordeel uit sparen en beleggen | € 3.744 × 18,128% | € 678 |
| Box 3-belasting samen | € 678 × 36% | € 244 |
Met de keuze betalen ze € 485 minder, omdat Joost apart € 49.357 van zijn vrijstelling laat liggen. Verdelen ze de € 26.286 half om half, dan betaalt ieder € 122.
Het kan ook andersom uitpakken. Samen geldt één rendementspercentage over al het vermogen boven € 118.714:
| Rekenvoorbeeld 2026, vermogen op 1 januari | Ieder apart | Hele jaar partners |
|---|---|---|
| Sanne € 95.000 spaargeld en € 40.000 in een fonds, Joost € 10.000 spaargeld | € 729 | € 244 |
| De een € 215.000 spaargeld, de ander € 64.000 in een fonds | € 717 plus € 100: € 817 | € 1.363 |
In het tweede geval valt het fonds apart grotendeels onder de vrijstelling van de belegger. Samen telt de 6,00% van dat fonds mee in het percentage over alles. Reken dus allebei uit, bijvoorbeeld in de rekentool box 3. In 2027 zijn Sanne en Joost het hele jaar getrouwd. Dan tellen ze hun vermogen op 1 januari 2027 vanzelf samen.
Wanneer stopt het fiscaal partnerschap als je uit elkaar gaat?
Ben je getrouwd of geregistreerd partner, dan stopt het fiscaal partnerschap pas als twee dingen gelden. Bij de rechtbank is een verzoek ingediend tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het partnerschap. En jullie staan niet meer op hetzelfde adres ingeschreven. Dat staat in artikel 5a, vierde lid, van de AWR en op Scheiden of uit elkaar gaan.
| Jullie situatie | Fiscale partners? |
|---|---|
| Getrouwd, apart wonen, nog geen verzoek ingediend | Ja, dat heet duurzaam gescheiden leven. Een andere fiscale partner kan dan niet |
| Verzoek ingediend, nog op hetzelfde adres ingeschreven | Ja, tot een van jullie zich uitschrijft, ook in het jaar erna |
| Verzoek ingediend, niet meer op hetzelfde adres | Nee, vanaf het moment dat allebei geldt |
| Geregistreerd partnerschap beëindigd zonder rechter | Nee, zodra jullie allebei de overeenkomst tot beëindiging hebben getekend en niet meer op één adres staan |
| Ongehuwd samenwonend | Nee, zodra jullie niet meer op één adres staan, ook als jullie samen eigenaar van het huis blijven |
Over het jaar waarin het partnerschap stopt, mogen jullie nog één keer samen aangifte doen, met de keuze voor het hele jaar. Over het jaar erna niet meer. Stopt jullie partnerschap in 2026, dan geeft ieder over 2027 het eigen vermogen op 1 januari 2027 op, met een eigen heffingsvrij vermogen. Staan jullie op 1 januari 2027 nog op één adres ingeschreven, dan zijn jullie nog fiscale partners tot een van jullie zich uitschrijft.
Wie geeft wat op in het jaar dat jullie uit elkaar gaan?
Kiezen jullie voor het hele jaar, dan tellen jullie alles op 1 januari op en bepalen jullie zelf bij wie het spaargeld in de aangifte komt. Zonder die keuze geeft ieder alleen het eigen vermogen op. Van een boedel die nog niet verdeeld is, geeft ieder zijn eigen deel van de bezittingen en schulden op. Dat deel hangt af van jullie huwelijkse voorwaarden. Bij gemeenschap van goederen is het 50%, volgens de Fiscale informatie 2026 en Wat zijn uw bezittingen?
| Op 1 januari van het jaar van de scheiding | Met keuze voor het hele jaar | Zonder die keuze |
|---|---|---|
| Gezamenlijke spaarrekening | In het gezamenlijke vermogen | Ieder zijn eigen deel |
| Tweede woning van jullie samen | In het gezamenlijke vermogen | Ieder zijn deel van de woning |
| Lening voor die tweede woning | In het gezamenlijke vermogen, drempel € 7.600 samen | Ieder zijn deel, drempel € 3.800 per persoon |
| Spaargeld van een kind onder 18, allebei gezag | In het gezamenlijke vermogen | Ieder de helft |
De drempel geldt voor al je box 3-schulden samen. Meer over een tweede woning lees je in Tweede woning in box 3, over het geld van kinderen in Spaargeld van je kind in box 3.
Moet je je voorlopige aanslag wijzigen na trouwen of scheiden?
Het hoeft niet, maar trouwen, samenwonen en scheiden staan in de lijst van situaties waarin wijzigen verstandig is. Ga je trouwen, dan raadt de Belastingdienst aan de aanslag zo snel mogelijk aan te passen. Ga je uit elkaar, dan doe je het zodra je financiële situatie duidelijk is.
Je wijzigt in Mijn Belastingdienst met het formulier Verzoek of wijziging voorlopige aanslag 2026, in 4 stappen. Je vult alles opnieuw in, voor box 3 je saldo's op 1 januari 2026. Vragen jullie de aanslag samen aan, dan heeft ieder zijn eigen DigiD nodig. Wijzigen kan meestal tot 1 mei 2027. Meer in Voorlopige aanslag en box 3.
Wat verandert er in 2027?
PlanHet kabinet wil het heffingsvrij vermogen in 2027 verlagen naar € 30.846 per persoon, het niveau van 2020. Dat staat in de Kamerbrief van 29 september 2026. Met een fiscale partner zou dat samen € 61.692 zijn. Over de regels voor fiscale partners zegt de Kamerbrief niets. Het plan moet nog door de Tweede en de Eerste Kamer. Meer in Box 3 in 2027.
Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk financieel of fiscaal advies. Gaan jullie uit elkaar en is de boedel nog niet verdeeld, dan kan een belastingadviseur meekijken.